नारद उवाच

  पाच-दहा पैशांत मावलेलं सुख : हरवलेल्या साध्या आनंदांची गोष्ट आजच्या वेगवान, डिजिटल आणि खर्चिक जीवनशैलीत उभं राहून जेव्हा आपण भूतकाळाकडे वळून पाहतो, तेव्हा लक्षात येतं की आनंदाचा खरा अर्थ किती साधा आणि सहज होता. पाच-दहा पैशांत विकत घेतलेलं ते बालपण केवळ वस्तूंमध्ये मोजण्यासारखं नव्हतं, तर त्या प्रत्येक क्षणात दडलेलं निरागस समाधान, मैत्रीची उब आणि आयुष्य जगण्याची खरी चव होती. आज हजारो रुपये खर्च करूनही जो आनंद मिळत नाही, तो त्या काळी दोन-चार पैशांत सहज मिळायचा, हे मान्य करावंच लागतं. शाळेतील मधली सुट्टी म्हणजे जणू काही स्वातंत्र्याचा छोटासा उत्सव असायचा. घंटा वाजली की वर्गात बसलेली सगळी मुलं आणि मुली एका क्षणात बाहेर पळत. कोणाला पाण्याची तहान, कोणाला खेळायचं, तर बहुतेकांना त्या शाळेबाहेरच्या छोट्याशा बाजाराकडे धाव घ्यायची असायची. त्या रस्त्याच्या पलीकडे उभे असलेले कुल्फीवाले, आईसकँडीवाले, बर्फाचा गोळा बनवणारे, चणे-शेंगदाणे विकणारे आणि गंडेरीचे तुकडे विकणारे हे सगळे जण जणू त्या बालपणाचे अविभाज्य भाग होते. त्यांच्या भोवती जमा झालेली मुलांची गर्दी म्हणजे एक वेगळंच चित्र असायचं. त्या व...

 आईचा विसराळुपणा आणि आठवणींचं उबदार विश्व  वय जसजसं पुढे सरकत जातं, तसतसं माणसाच्या आयुष्यात अनेक गोष्टी बदलत जातात. शरीराची ताकद कमी होते, चालण्याचा वेग मंदावतो, आणि सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे स्मरणशक्तीवर हलकेच धूसरपणाचं आवरण चढू लागतं. कालपर्यंत अगदी सहज लक्षात राहणाऱ्या गोष्टी आज अचानक विसरायला लागतात. पण या विस्मरणामागे केवळ कमकुवतपणा नसतो; त्यामागे एक वेगळीच भावनिक आणि मानवी कथा दडलेली असते. विशेषतः आईच्या बाबतीत हे अधिक जाणवतं. घरातली आई जसजशी वयस्कर होते, तसं तिचं वागणं थोडंफार बदलतं. कधी ती एखादी गोष्ट पुन्हा पुन्हा विचारते, कधी काल ठरवलेलं आज विसरते, तर कधी एखाद्या क्षुल्लक गोष्टीवरून गोंधळून जाते. सुरुवातीला हे पाहताना मुलांना, घरच्यांना थोडा त्रास होतो, कधी चिडचिडही होते. “हे तर कालच सांगितलं होतं”, “हे किती वेळा सांगणार?” असे प्रश्न मनात येतात. पण थोडा विचार केला, थोडं थांबून पाहिलं, तर या सगळ्यामागचं खरं कारण लक्षात येतं—ती विसरत नाहीये, ती विसरू नये म्हणून झगडते आहे. आईच्या स्मरणशक्तीचा एक वेगळाच पैलू असतो. ती घरातल्या लहानसहान गोष्टी विसरू शकते, पण मुलांशी संबंध...